Kaakbeen, 2024
‘Een pak vlees rond beenderen, beenderen die overeenkomst hebben met gesteente. Plantengroei en aarde. Lucht en bewegende wolken. En … ? Mysterie. Testament van een doorgebracht leven.’
De ontstaansgeschiedenis (dagboek) van het werk Kaakbeen
‘… [ik werk nu aan] een schilderij waarin een onderkaakbeen centraal staat. … Aan het kaakbeen zelf, het gezicht en de onrustige wolkenlucht doe ik niets meer. De geladenheid ervan is ontstaan uit mijn onrustige gevoelens tijdens het schilderen. Veel tweestrijd en mengeling van uiteenlopende gevoelens. Die toestand van geladen gevoelens maakt me creatiever. Ik vecht het uit al schilderend.’
stadium 1
‘Juist gestopt met schilderen op mijn atelier. Het begint stilletjes aan donker te worden en ik wil bij daglicht de kleuren zien. … Het enige waaraan ik nog verder ga werken is hier en daar wat bijwerken van het lichaam. De overgang van rechterarm naar rechterschouder zit niet goed en aan de keel moet ik zeker nog wat doen.’
‘De plantengroei heb ik op een manier geschilderd die past bij de uitwerking van het lichaam. Dus nogal realistisch. Je moet de aarde onderaan als het ware kunnen ruiken en de bladeren zien ritselen. De lucht is nogal bewogen en dit geeft met de uitgestoken tong en het de gelaatsuitdrukking een ‘dramatisch’ effect. In het gelaat ben ikzelf niet zo duidelijk herkenbaar. Maar dat geeft niet want ik wil het eerder universeel weergeven.’
stadium 2
‘Ben juist beneden gekomen van mijn atelier want het daglicht begint af te nemen. Heb de wolken herzien zodat het minder bollen kijken. Alles behalve het lichaam is nu afgewerkt.’
‘Ik wou de turbulentie in mijn wolkenlucht krachtig weergeven om de expressie van het gezicht te versterken. Er is toch al meer beweging in aanwezig dan ervoor.’
stadium 3
>‘Ben juist gestopt met schilderen. Genoeg voor vandaag. Morgen werk ik verder. Enkel het lichaam bijwerken en al de rest beschouw ik als reeds voltooid. Hoop het toch een dezer dagen af te krijgen.’
stadium 4
‘Ben juist gestopt met schilderen want de lucht wordt almaar donkerder en ik ben uitgeput. Het grootste deel van de tijd ben ik bezig geweest aan het lichaam en op ’t laatst nog wat aan het wolkenspel gedaan en dat is nu volledig klaar. Morgen werk ik alleen nog aan het lichaam. Vergt hoge concentratie en vandaar die vermoeidheid. Vlees en bloed. Zo begint er stilaan meer leven in te komen en wordt alles nog duidelijker.’
‘Die wat gespannen toestand tussen licht en duisternis, op het scherp van de snee, bevordert mijn creativiteit. Trouwens, ik denk dat ik altijd zo geweest ben. Maar op dit moment ben ik in goede conditie. Omdat ik zo toegewijd ben aan mijn werk en volop in beslag wordt genomen door de uitvoering ervan …?’
stadium 5
‘Kom juist van mijn atelier en ik stop ermee voor vandaag. Het wordt te donker en ik begin duizelig te worden. Het ging vlot maar op het laatst begon ik te prullen. Vermoeidheid en verlies van concentratie. … Terwijl ik aan ’t werk was, groeide mijn bewondering voor Rubens, Lucian Freud, Jordaens en andere schilders die het menselijk lichaam en vooral het vlees zo goed konden weergeven. Die zullen wel véél sneller gewerkt hebben ook. De ene keer schilder ik heel vlot en direct goed resultaat, vooral de eerste twee uren, en dan blijf ik op details steken en te lang zoeken en prullen. Maar die details moeten verwerkt worden in het geheel tenslotte. Morgen wordt het warmer en hopelijk zonniger en helderder. Dat zal mij gunstig uitvallen.’
‘Nu stop ik ermee en zou het eindelijk voltooid moeten zijn. Om 16.35u. De duisternis begint te vallen en heb juist een foto kunnen nemen voordat het te donker wordt. Ik heb het gevoel van een marathonloper die na de eindmeet uitgeput neervalt. …’
‘De opengesperde mond met rode tong: Rolling Stones (seks, drugs, rock ’n roll), gewoon gulzigheid, het ontvangen van de H. Hostie, groet van de Maori, beelden uit Oceanië, waterspuwers aan middeleeuwse kathedralen, faunen en saters uit de oudheid. Who knows?’
stadium 6
‘Vandaag toch EINDELIJK klaar gekregen. Meer tijd in gestoken dan gedacht.’
voltooid